7 stycznia 2023

Umowa kredytu frankowego nieważna

Sąd Apelacyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 9 grudnia 2022 r. sygn. I ACa 1227/22 prawomocnie oddalił powództwo wobec reprezentowanej przez kancelarię Legalexpert pozwanej. Powód domagał się zasądzenia od pozwanej kwoty 1.290.027,43 zł z odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia pozwu i kosztami procesu.

Sąd Okręgowy w Olsztynie wyrokiem z dnia 31 sierpnia 2017 r. zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 691.616,40 zł, z zastrzeżeniem na rzecz pozwanej prawa powoływania się na ograniczenie odpowiedzialności do opisanych bliżej w wyroku nieruchomości gruntowych.

Sąd Apelacyjny w Białymstoku po rozpoznaniu apelacji pozwanej, wyrokiem z dnia 22 października 2018 r. zmienił wyrok Sądu Okręgowego w ten sposób, że zasądzoną na rzecz powódki kwotę 691.616,40 zł obniżył do kwoty 472.182,88 zł, oddalił powództwo w pozostałej części oraz dalej idącą apelację pozwanej i orzekł o kosztach procesu za obie instancje.

Sąd Najwyższy przychylił się do skarg kasacyjnych wniesionych przez obydwie strony i wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2022 r. uchylił zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Apelacyjny w Białymstoku wskazał następująco „Sąd Okręgowy zasadnie zatem stwierdził, że kwestionowane przez pozwaną postanowienia umowy kredytu hipotecznego (…), stanowiące klauzule indeksacyjne, są abuzywne. Wadliwie jednak przyjął, że po wyeliminowaniu tych postanowień strony były związane umową w pozostałym zakresie. W najnowszym orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażone zostało bowiem stanowisko, że niedozwolone postanowienia umowne będące klauzulami indeksacyjnymi od początku, z mocy samego prawa dotknięte są bezskutecznością na korzyść kredytobiorcy, chyba że następczo udzieli on świadomej i wolnej zgody na te klauzule i w ten sposób przywróci skuteczność z mocą wsteczną (por. uchwała 7 sędziów SN – zasada prawna – z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56). Pozwana natomiast takiej zgody nie udzieliła, o czym świadczą nie tylko jej twierdzenia i zarzuty podnoszone w toku procesu, ale również oświadczenie złożone na rozprawie apelacyjnej 9 grudnia 2022 r., poprzedzone pouczeniem jej o konsekwencjach z tym związanych”.

Sąd ten dalej wskazał „I choć sankcja bezskuteczności dotyczy tylko samych klauzul abuzywnych, co niekiedy pozwala utrzymać stosunek prawny, poprzez wyeliminowanie tylko wadliwych postanowień umownych i zastosowanie minimalnej przez to ingerencji w ten stosunek, to w realiach rozpatrywanej sprawy nie było to możliwe. Wbrew odmiennym zapatrywaniom Sądu Okręgowego, eliminacja klauzul przeliczeniowych w sposób radykalny zmieniłaby treść umowy. Zważywszy, że umowa z dnia (….) stanowiła umowę tzw. kredytu indeksowanego udzielonego w PLN, gdzie wysokość rat kapitałowo-odsetkowych miała być określana kursem sprzedaży CHF obowiązującym w Banku w chwili spłaty, wyeliminowanie obecnie tego typu mechanizmu przeliczeniowego i tym samym pominięcie odesłania do kursu CHF – czyni w zasadzie niemożliwym określenie wysokości zobowiązań kredytobiorcy. Zakres, jakiego dotyczy przewidziana w art. 385¹ § 1 k.c. sankcja niezwiązania jest tutaj tak znaczny, że trudno uznać, by umowa w takim kształcie mogła się ostać. Po takim zabiegu pozostaje jedynie zapis, że kredyt został udzielony w kwocie 473.422 zł, co w żaden sposób nie odpowiada minimum normatywnemu z art. 69 Pr. bank., który jako essentialia negotii umowy kredytu wymienia m.in. wysokość spłat poszczególnych rat (zob. też np. wyroki TSUE z 14.03.2019 r., C-118/17 pkt 48 i 52 oraz z 3.10.2019 r., C-260/18 pkt 44; a także wyroki Sądu Najwyższego z 9.03.2019 r., I CSK 242/18; z 4.04.2019 r., III CSK 159/17; z 7.11.2019 r., IV CSK 13/19). To z kolei – w świetle najnowszego orzecznictwa Sądu Najwyższego oraz TSUE – uprawnia wniosek, że wskutek abuzywności zawarta w (…) umowa kredytu hipotecznego była nieważna (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z 29.10.2019 r., IV CSK 309/18 oraz ww. wyroki TSUE z 14.03.2019 r., C 118/17 pkt 48 i 52 oraz z 3.10.2019 r., C 260/18 pkt 44). Skoro więc umowa kredytu hipotecznego nr (…) była nieważna, to nie powstała również wierzytelność wynikająca z tej umowy. A skoro nie powstała wierzytelność, to powód nie był legitymowany do jej dochodzenia.”.